TCMB’nin brüt rezervleri rekorlar kırmayı sürdürüyor.
Resmi olarak “dalgalı”, gayri-resmi olarak “Ölü Deniz” kur rejiminde aylardır TCMB’nin rezerv artışının en büyük sebebi, İhracat Bedeli Kabul Belgesi (İBKB)’ye veya Döviz Alım Belgesi (DAB)’a bağlanan ihracat bedellerinin otorite tarafından belirlenen bir oranının 2022 yılı başından beri zorunlu olarak TCMB’ye satışı uygulaması (resmi politika aracı) ve TCMB’nin piyasadan kamu bankaları aracılığıyla yaptığı alımlar (gayrı-resmi politika aracı).
Mevcut ekonomini yönetimi, neredeyse tüm ekonomik ve finansal veri karşılaştırmalarını 2023 mayıs ayı sonuna göre yapmayı tercih ediyor (ne hikmetse sadece enflasyon verisi karşılaştırmaları yine bir mayıs ayına göre yapılıyor ama o mayıs ayının yılı 2024).
Bu yaklaşıma uyum çerçevesinde, 31 Mayıs 2023-13 Aralık 2024 dönemindeki rezerve katkı yapan bileşenlerin değişimlerini inceleyelim.
TOPLAM DÖVİZ NET ALIMI 92 MİLYAR ABD DOLARI
TCMB verileri kullanılarak, çok kabaca, Türk lirası karşılığı net alım miktarının 92 milyar ABD doları, altın rezervlerinin, ABD doları bazında, ons altın fiyatındaki değişim nedeniyle artışının 17 milyar ABD doları, TCMB taraflı swaplardaki değişim nedeniyle brüt rezerv azalışının 37 milyar ABD doları olduğu ortaya çıkıyor.
Türk lirası karşılığı döviz alımlarının yaklaşık 96 milyar ABD doları, 29 Mart 2024 sonrasında gerçekleşti.
Kısa vadeli yüksek Türk lirası faizinin de katkısıyla kurun kontrolünün tamamen TCMB’de olması ve Türk lirasının geçici olarak bile değer kaybına izin vermemesi sayesinde Türk lirasında muazzam (ve daha önemlisi şu an için garanti olarak değerlendirilen) sistematik bir kazanç ortaya çıkmış durumda.
KAĞIT ÜZERİNDE 17,7 MİLYAR ABD DOLARI KAR
Kesin rakamlara sadece TCMB yönetimi vakıf olmakla birlikte (en azından hesaplayabilirler), makul-mecburi varsayımlarla basit bir analiz yapıldığında;
1) Piyasanın net döviz alım-satımını gerçekleştirdiği gün itibariyle birikimli Türk lirası ABD doları faiz farkları kazanç-kayıplarını,
2) TCMB’nin de kamu bankaları aracılığıyla yer aldığı Reuters Matching platformunda gerçekleşen işlemlerin ağırlıklı ortalama ABD doları Türk lirası kurunu (TCMB günlük hareket alanını iki yönde de dar bir aralıkta baskıladığı için analizde kullanılabilecek makul bir ortalama fiyat oluştuğu değerlendirmesiyle birlikte ihracatçı devir kuru ve işlem valörü piyasadan farklı olsa da ihracatçı-piyasa ayrımı sadece TCMB tarafından yapılabileceği için ihracatçı dövizleri için de analizde bu fiyat ve valörü kullanıldı),
3) Günlük TCMB (tahmini) Türk lirası karşılığı net döviz alım-satımı miktarlarını, bir araya getirdiğimizde, 20 Aralık 2024 tarihindeki 23 Aralık 2024 valörlü kapanış kuruna göre piyasa lehine kâğıt üzerinde (mark-to-market) 17,7 milyar ABD doları eş değeri kazanç ortaya çıkmış durumda.
Doğal olarak bu, teorik bir kazanç; mevcut yönetimin dahi kuru tutmak adına almış olduğu dövizin tamamını aynı seviyeden satmasını beklemek akıl dışı olur.
Yine de bu basit hesap, yurt içi ve dışı yatırımcıların, kurumların, analistlerin neden mevcut TCMB yönetimine durmaksızın güzellemelerde bulunduğunu açıklıyor olabilir.
En azından bu şiddette bir kazancın sürdürülebilir olmadığı aşikâr. Bugüne kadar ne piyasamızda ne dünyada benzer Lale Devirlerinin sonu iyi bitti.
Hiçbir şey olmasa da mutlaka eninde sonunda (kara kuğu, gri kuğu, şahin Fed…) bir şeyler oldu.
Yapısal değişimlerle desteklenmeyen ama benzer sistematik kazançlara sahne olan piyasalar çoğunlukla evrilemeden devrildi.
Devrilme, tabii ki kader değil ancak ekonomi otoritesinin hala vazgeçmediği şeffaflıktan uzak yönetim anlayışı nedeniyle herhangi bir şey ters gidebilecekse mutlaka ve fazlasıyla ters gidecek gibi görünüyor.
Henüz o noktada değiliz ancak her geçen gün sıkıntılı geçecek evreye yaklaşıyoruz.
Faizi beğendiremediğimiz (alışmış kesinlikle kudurmuştan beter) ya da kuru herhangi bir nedenle tutamadığımız anda, TCMB yönetiminin ciddi bir oyun planı olması gerekiyor.
Para Piyasası Fonlarındaki bir günde dövize dönebilecek Türk lirası miktarı 37 milyar ABD doları eş değeri- bu miktar 2021 yılı sonunda 3 milyar ABD doları eşdeğeriydi (sıra bekleyen yazılardan…devrilecekse devirecek olan korkulduğu gibi yurt dışı yerleşikler değil; yine, yeniden ve her zaman olduğu gibi yurt içi yerleşikler olacak).
Geçmişten gelen acı deneyimler, açık pozisyon büyüklüğü ve pozisyon sahiplerinin davranışsal alışkanlıkları nedeniyle, yaşanacak olan, günler ya da haftalar değil saatler içinde gerçekleşecek.
Bu, pek çoklarının yaptığı gibi, öngörü adı altında kehanet ya da temenni değil; yalın bir tespit.
Devrilmeden evrilebilmenin olası yolları sonraki yazılarda.
