İsrail Başbakanlık Basın Ofisi’nden yapılan yazılı açıklamada, İsrail’in Somaliland’ı bağımsız bir devlet olarak tanıdığı duyuruldu. Açıklamaya göre, Başbakan Binyamin Netanyahu, Dışişleri Bakanı Gideon Saar ile Somaliland’ın sözde Cumhurbaşkanı Muhammed Abdullahi, karşılıklı tanıma kararını imzaladı. İmza sürecine ilişkin görüntülü görüşme kayıtları da kamuoyuyla paylaşıldı.
NETANYAHU’DAN DAVET VE ABRAHAM ANLAŞMALARI MESAJI
Kararın ardından açıklama yapan Netanyahu, tanıma kararından memnuniyet duyduğunu belirterek Abdullahi’yi resmi ziyaret için İsrail’e davet etti. Netanyahu ayrıca, Somaliland’ın İsrail ile ilişkilerin normalleşmesini öngören Abraham Anlaşmaları’na katılma isteğini, ay sonunda yapılması planlanan görüşmede ABD Başkanı Donald Trump’a ileteceğini söyledi. İsrail, Somaliland’ı tanıyan ilk ülke oldu.
STRATEJİK İLGİ VE YEMEN VURGUSU
İsrail basınında yer alan değerlendirmelerde, Tel Aviv yönetiminin Somaliland’a Afrika Boynuzu’ndaki uzun kıyı şeridi ve stratejik konumu nedeniyle ilgi gösterdiği ifade edildi. Yedioth Ahronoth gazetesinin haberinde, İsrail’in bu ilgisinin en önemli nedenlerinden birinin Yemen’e yakınlık olduğu ileri sürüldü. Gazete, Somaliland’ın Gazze’de ateşkes sağlanmadan önce İsrail’e, Filistinlilerin bölgeden sürgün edilmesi planı kapsamında 1 milyon Gazzeliyi kabul etmeye hazır olduğu yönünde mesaj ilettiğini de aktardı.
HUSİLERLE MÜCADELEDE “GÜÇ ÇARPANI” İDDİASI
Haberde, İsrail’in Somaliland ile ilişkilerini güçlendirmesinin, Yemen’deki Husilere karşı yürütülen mücadelede önemli bir avantaj sağlayabileceği öne sürüldü. Gazze’de ateşkes sağlanmasına rağmen Husilerin Kızıldeniz ve çevresindeki deniz ulaşımı açısından tehdit oluşturmaya devam ettiği iddia edildi.
MOSSAD’IN PERDE ARKASI ROLÜ
İsrail’in Somaliland’ı tanıma sürecinde dış istihbarat servisi Mossad’ın belirleyici bir rol oynadığı da ileri sürüldü. Mossad’ın bölgede uzun yıllardır faaliyet gösterdiği, İsrail’in resmi diplomatik ilişkisinin bulunmadığı ülkelerle temasları genellikle bu yapı üzerinden yürüttüğü belirtildi. Karşılıklı tanıma kararının, Dışişleri Bakanı Gideon Saar’ın koordinasyonunda aylar süren gizli görüşmelerin ardından alındığı ve ilk temasların nisan ayında başladığı kaydedildi.
SAAR’DAN AÇIKLAMA
Dışişleri Bakanı Gideon Saar, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “Geçtiğimiz yıl boyunca kapsamlı ve sürekli bir diyalog temelinde İsrail ile Somaliland arasında ilişkiler kuruldu” ifadelerini kullandı.
SOMALİLAND MESELESİNİN ARKA PLANI
Somaliland, 1991 yılında Somali’den tek taraflı olarak ayrıldığını ilan etti ancak bugüne kadar uluslararası toplum tarafından bağımsız bir devlet olarak tanınmadı. Somali yönetimi ise Somaliland’ı ülkenin ayrılmaz bir parçası olarak görüyor ve bölgeye ilişkin tüm uluslararası anlaşmaların yalnızca Mogadişu’nun yetkisinde olduğunu vurguluyor.
ETİYOPYA MUTABAKATI VE ANKARA SÜRECİ
Somaliland ile Etiyopya arasında 1 Ocak 2024’te imzalanan mutabakat zaptı, bölgede tansiyonu yükseltmişti. Etiyopya’nın Somaliland’ı tanımaya hazırlanması ve denize erişim karşılığında işbirliği öngören adımlar, Somali’nin sert tepkisine yol açmıştı. Arap Birliği, Afrika Birliği ve bölge ülkelerinin girişimleri sonuçsuz kalırken, Türkiye’nin öncülük ettiği Ankara Süreci ile taraflar yeniden bir araya gelmişti.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde 11 Aralık’ta Ankara’da yapılan görüşmelerde, Somali’nin toprak bütünlüğü teyit edilmiş; Etiyopya’nın denize erişim taleplerinin karşılıklı kazanca dayalı bir işbirliği sürecine dönüştürülmesi konusunda mutabakata varılmıştı.
