Trump gözünü Grönland’a dikti, kişi başı para ödemeyi bile teklif etti…
Kristof Kolomb’un 15. yüzyılın sonlarında Amerika kıtasına ulaşmasının akabinde İspanya, İngiltere ve Fransa başta olmak üzere Avrupalı güçler bölgede koloniler kurdu.
17. ve 18. yüzyıllarda yerli halkların toprakları savaşlar ve katliamlarla gasp edilirken, kıta büyük ölçüde Avrupalı devletlerin denetimine geçti.
1776’da Bağımsızlık Bildirgesi’ni ilan ederek milletlerarası arenada yeni bir aktör olarak ortaya çıkan ABD, ilerleyen yıllarda “toprak genişletme” siyasetini benimsedi. Bu süreçte sırf askeri prosedürlere başvurulmadı; diplomatik ve ekonomik araçlar da devreye sokuldu.
LOUİSİANA SATIN ALIMI ABD’Yİ KITAYA YAYDI
ABD tarihindeki en büyük toprak kazanımı, 1803’te Fransa’dan yapılan Louisiana satın alımı oldu. “Louisiana Alışverişi” olarak bilinen bu mutabakatla ABD, 2 milyon kilometrekareden fazla bir alanı 15 milyon dolar karşılığında topraklarına kattı.
Bu topraklar, bugünkü ABD yüz ölçümünün yüzde 20’sinden fazlasına denk geliyor.
Anlaşma, Fransa’nın ekonomik badireleri ve Napolyon Bonapart’ın Avrupa’daki muhtemel savaşlara odaklanma isteği nedeniyle mümkün oldu. O periyotta ödenen 15 milyon dolar, günümüz parasıyla yaklaşık 420 milyon dolara karşılık geliyor.
FLORİDA VE MEKSİKA’DAN ALINAN TOPRAKLAR
ABD, 1819’da İspanya ile imzaladığı Adams–Onis Antlaşması’yla Florida’yı devraldı.
İspanya’nın uğradığı yaklaşık 5 milyon dolarlık ziyanı üstlenen Washington idaresi, bölgeyi denetim altına aldı.
1854’te ise ABD ile Meksika ortasında gerçekleştirilen Gadsden Satın Alımı kapsamında, Arizona ve New Mexico’nun bir kısmını kapsayan yaklaşık 77 bin kilometrekarelik alan 10 milyon dolara satın alındı.
STRATEJİK ATILIM: ALASKA
1867’de Rus Çarlığı, ekonomik sorunlar nedeniyle Alaska’yı ABD’ye satmayı teklif etti.
ABD, 7,2 milyon dolar karşılığında Alaska’yı satın aldı. O periyot tenkitlere neden olan bu mutabakat, sonradan büyük bir stratejik yarar olarak değerlendirildi.
Bugün ABD topraklarının yaklaşık yüzde 17’sini oluşturan Alaska, sahip olduğu yeraltı zenginlikleri ve Kuzey Kutbu’ndaki jeopolitik pozisyonuyla büyük ehemmiyet taşıyor. Alaska’nın en batı noktası ile Rusya ortasındaki aralığın sırf 80 kilometre olması da bölgenin stratejik pahasını artırıyor.
TRUMP’IN GRÖNLAND TEŞEBBÜSÜ BİRİNCİ DEĞİL
ABD, 19. yüzyılda Küba’yı da İspanya’dan satın almak istedi. 1854’te hazırlanan Ostend Manifestosu’nda, Küba’nın satın alınması ya da zorla ele geçirilmesi gerektiği ima edildi. Her ne kadar ada satın alınamasa da ABD’nin tesiri arttı ve Guantanamo Körfezi’ndeki üs ABD’ye kiralandı.
1917’de ise ABD, Danimarka’dan Virgin Adaları’nı 25 milyon dolar altın karşılığında satın aldı. Bu atılım, Washington’un Karayipler’deki stratejik gücünü pekiştirdi.
Grönland ise ABD’nin satın alma planlarının sonuçsuz kaldığı bölgelerden biri oldu. 1946’da ABD Başkanı Harry Truman’ın Danimarka’ya yaptığı 100 milyon dolarlık teklif reddedildi. 2019’da Donald Trump’ın Grönland’ı satın alma isteği ise diplomatik krize yol açtı ve Danimarka ziyareti iptal edildi.
Geldiğimiz noktada 2026 yılında ise ikinci başkanlık devrini geçiren Donald Trump, bir sefer daha Grönland konusunu gündeme taşımasıyla Avrupa ile ortasındaki ipler gerildi.
