2015’ten 2025’e Türkiye’de alışveriş alışkanlıkları yaklaşık 16 kat arttı
Ipsos’un Türkiye genelini temsil eden Hane Tüketim Paneli verileri, son on yılda Türkiye’de alışveriş alışkanlıklarının köklü bir dönüşüm geçirdiğini ortaya koydu. Haftalık olarak düzenli biçimde yapılan ölçümler, hem alışveriş sıklığında hem de sepet tutarlarında dikkat çekici artışlar yaşandığını gösteriyor.
Verilere göre, 2015–2025 döneminde alışveriş sepetinin ortalama tutarı yaklaşık 16 kat arttı. Aynı dönemde hanelerin alışveriş yapma sıklığı da yükseldi. 2015’te haftada ortalama 4 kez yapılan market alışverişi, 2025 itibarıyla haftada yaklaşık 5 kez gerçekleştiriliyor. Bu artış, tüketim davranışlarında “stoklu alışveriş”ten ziyade daha sık ve daha küçük tutarlı “mikro alışveriş” modelinin benimsendiğine işaret ediyor.
Araştırma, Türk tüketicisinin artık daha fazla noktadan alışveriş yaptığını da ortaya koyuyor. Haneler, ortalama 15 farklı mağazadan alışveriş yaparak kanallar arasında daha parçalı bir yapı sergiliyor. Bu süreçte indirim marketleri harcamalarda payını en fazla artıran kanal olurken; bağımsız süpermarketler, açık pazarlar ve bakkallar ise en fazla kan kaybeden satış noktaları arasında yer aldı.
Ödeme alışkanlıklarında da belirgin bir değişim gözlemlendi. 2015’te ortalama bir alışveriş 16 TL civarındayken ve küçük banknotlarla ödeme mümkünken, 2025’te bu tutar 265 TL’ye yükseldi. En büyük banknotların dahi çoğu zaman yetersiz kalması, kredi kartı ve dijital ödeme kullanımındaki hızlı artışı destekleyen faktörlerden biri olarak öne çıkıyor.
Ürün tercihleri incelendiğinde ise atıştırmalık kategorisinin son on yılda dikkat çekici bir büyüme kaydettiği görülüyor. Ipsos verileri, hane cüzdanında payını en fazla artıran kategorinin atıştırmalıklar olduğunu ortaya koyuyor. Taze sebze-meyve ve ekmek hariç tutulduğunda, temel gıda harcamaları atıştırmalıklara yapılan harcamaların yalnızca yüzde 30 üzerinde seyrediyor. Oysa 2015 yılında temel gıda harcamaları, atıştırmalık harcamalarının iki katından fazlaydı.
Ipsos Türkiye CEO’su Sidar Gedik, araştırma sonuçlarını değerlendirirken son on yılın pandemi ve ekonomik dalgalanmalar gibi önemli kırılmalara sahne olduğunu belirtti. Gedik, alışveriş sepeti tutarındaki artışın büyük ölçüde enflasyonla paralel ilerlediğini, ancak alışveriş sıklığındaki artışın tüketim davranışlarını şekillendiren temel unsur haline geldiğini vurguladı. Gedik’e göre, indirim marketlerinin yükselişi, yerel markaların güç kazanması ve dijital ödeme araçlarının yaygınlaşması, perakende sektörünün yeni dengelerini belirliyor.
Ipsos verileri, 2026’ya girilirken Türkiye’de perakendenin kazananlarının hız, erişilebilirlik ve yerel gücü bir arada sunabilen markalar olacağını gösteriyor.
