Dijital çağın yeni salgını olan gündem yorgunluğuna reçete: Haberden kaçmayın, doğru mecrayı seçin
Dünya genelinde her 10 kişiden 4'ü haber takibini bıraktı. Bu kaçınma davranışı da kitleleri yanlış bilgiye açık hale getirdi. Peki ama uzmanlar ne öneriyor?
Oxford Üniversitesi bünyesindeki Reuters Gazetecilik Çalışmaları Enstitüsü’nün küresel araştırmaları, insanların %40’ının artık haberlerden aktif olarak kaçındığını gösteriyor.
Scitechdaily’de görüşlerine yer verilen uzmanlara göre bu durum ilgisizlikten değil, insan beyninin evrimsel olarak maruz kaldığı bilgi bombardımanına karşı geliştirdiği bir savunma mekanizmasından kaynaklanıyor.
HABER YORGUNLUĞU
Dünya genelinde haber takip etme oranları gerilerken, haber tüketimini sınırlandıran ya da tamamen kesenlerin oranı rekor seviyeye ulaştı.
Yapılan araştırmalara katılan bireyler, haberlerden uzaklaşma gerekçesi olarak iki temel nedeni öne sürüyor:
-
Sürekli Bozulan Ruh Hali: Felaket, kriz ve şiddet içerikli haberlerin gün boyu zihni meşgul etmesi ve bireyde moral bozukluğu yaratması.
-
Çaresizlik ve Aşırı Zihinsel Yük: Küresel krizler karşısında hiçbir şeyi değiştiremeyeceği hissiyle oluşan zihinsel tükenmişlik.
MODERN MEDYAYA UYUM
Psikologlar, bu kaçınma davranışının arkasında biyolojik ve evrimsel faktörler olduğuna dikkat çekiyor.
İnsan beyni, ilkel dönemlerde hayatta kalabilmek adına tehditlere daha hızlı odaklanacak şekilde (olumsuzluk yanlılığı / negativity bias) evrimleşti. Kötü haberler ve tehlike sinyalleri, zihinde iyi haberlere kıyasla daha hızlı ve güçlü bir fizyolojik stres tepkisi tetikliyor.
Ancak ilkel çağlarda sadece yakın çevresindeki anlık tehditlerle ilgilenen insan beyni, bugün akıllı telefonlar ve 24 saat kesintisiz yayın yapan medya kanalları nedeniyle dünyanın dört bir yanındaki tüm krizlere eşzamanlı olarak maruz kalıyor.
Bu durum, sinir sisteminin sürekli alarm durumunda kalmasına ve zamanla zihinsel bir savunma duvarı örerek haberlerden tamamen kaçınmasına yol açıyor.
UZMANLAR UYARIYOR: KOPMAYIN, DOĞRU MECRALARI TERCİH EDİN
Uzmanlar, haber takibini tamamen bırakmanın toplumsal ve bireysel riskler barındırdığı uyarısında bulunuyor.
Güvenilir haber kaynaklarından tamamen kopan kişilerin, sosyal medyada dolaşan manipülatif ve yanlış bilgilere inanma olasılığı belirgin şekilde artıyor.
Haberlerden tamamen kaçmak yerine haber tüketim alışkanlıklarını düzenlemenin daha sağlıklı bir yol olduğu vurgulanıyor:
-
Zaman Sınırı Koymak: Haber takibini gün boyunca sürdürmek yerine, günün belirli saatleriyle (örneğin sabah veya akşam 15’er dakika) sınırlandırmak.
-
Medya Okuryazarlığı: Medya içeriklerinin bir kısmının bilgilendirmekten ziyade reyting ve dikkat çekme amacıyla kurgulandığını fark ederek zihinsel mesafe korumak. Bunu yapmayan mecraları tercih etmek.
